नवग्रह
गुरु / बृहस्पति
परिचय
उत्पत्ती आणि पौराणिक कथा
गुरू, ज्याला देवगुरू किंवा देवतांचा आचार्य बृहस्पती म्हणून पूजले जाते, ऋषी अंगिरा आणि त्यांची पत्नी सुरूपा यांचा पुत्र म्हणून जन्माला आला, आणि आपले उच्च स्थान केवळ जन्मामुळे नव्हे तर अपार तपश्चर्येमुळे प्राप्त केले. पौराणिक परंपरेनुसार, त्याने प्रभास तीर्थावर शिवाची कठोर तपश्चर्या केली, आणि त्याच्या भक्तीने प्रसन्न होऊन शिवाने त्याला देवगुरूचे पद आणि नवग्रहांमध्ये ग्रहत्वाची प्रतिष्ठा प्रदान केली - या वरदानामुळे असुरांविरुद्धच्या दीर्घकालीन संघर्षात देवतांचा सर्वात बुद्धिमान सल्लागार म्हणून तो उदयास आला.
कुटुंब
गुरूचे कुटुंब त्याच्या ज्ञानाइतकेच विस्तृत आहे. त्याने तीन विवाह केले: त्याची ज्येष्ठ पत्नी शुभा हिने सात कन्यांना जन्म दिला; तिसरी पत्नी ममता हिने कच आणि भारद्वाज या ऋषींना जन्म दिला; आणि त्याची दुसरी पत्नी तारा प्रामुख्याने त्या प्रसंगासाठी स्मरणात राहिली ज्यात चंद्राने तिचे अपहरण केले, ज्यामुळे बुध (मर्क्युरी) जन्माला आला - या कलंकानंतरही बृहस्पतीने त्या बालकाला नाकारले नाही, जे त्याच्या औदार्याच्या ख्यातीला साजेसेच होते. त्याचे भाऊ, संवर्त आणि उत्थ्य, स्वतःही प्रसिद्ध ऋषी होते.
वडील: ऋषी अंगिरा
आई: सुरूपा
पत्नी: शुभा, तारा आणि ममता
प्रमुख संतती: शुभेपासून सात कन्या; ममतेपासून कच आणि भारद्वाज ऋषी; तारा-चंद्राच्या मिलनातून जन्मलेला बुध
भाऊ: संवर्त आणि उत्थ्य
रूपवर्णन
गुरूला सोनेरी रंगाचा, कमळावर विराजमान, चतुर्भुज रूपात दाखवले जाते, जो सोनेरी दंड, कमळ आणि रुद्राक्षमाळ धारण करतो व चौथा हात आशीर्वाद मुद्रेत ठेवतो, सोनेरी अलंकारांसह पिवळी वस्त्रे परिधान केलेली. त्याचा सोनेरी रथ आठ पिवळ्या घोड्यांनी ओढला जातो, जो ग्रहांमधील सर्वात तेजस्वी आणि उदार गुरू म्हणून त्याच्या भूमिकेस साजेसा आहे.
ज्योतिषात गुरू धनु आणि मीन राशींचा स्वामी आहे, कर्केत उच्च आणि मकरमध्ये नीच स्थितीत असतो, नवग्रहांमधील सर्वात मोठा शुभग्रह मानला जातो; त्याचे रत्न पुष्कराज आहे, रंग पिवळा आहे, आणि गुरुवार त्याला समर्पित आहे.
मुख्य तथ्ये
उच्च आणि नीच राशी
महत्त्व
तो उच्च शिक्षण, नैतिकता, धन, संतती, वैवाहिक मार्गदर्शन आणि जीवनातील कृपा नियंत्रित करतो.
वैशिष्ट्ये
बलवान गुरु ज्ञान, न्यायबुद्धी आणि आशावाद देतो; दुर्बल गुरु चुकीचे निर्णय, अतिरेक किंवा उशिरा मिळणारे शुभफल देऊ शकतो.
देवता आणि बीज मंत्र
🙏 बृहस्पति / विष्णु
ॐ ग्रां ग्रीं ग्रौं सः गुरवे नमः
परिणाम
बलवान गुरु समृद्धी, योग्य मार्गदर्शन, कुटुंबवृद्धी आणि आध्यात्मिक परिपक्वता देतो. पीडित असल्यास आर्थिक ताण, विवाहात विलंब किंवा मूल्यांमध्ये गोंधळ होऊ शकतो.
उपाय
गुरुवारी पूजा करा, गुरुजन आणि वडिलधाऱ्यांचा सन्मान करा, पिवळ्या वस्तू दान करा आणि सल्ल्यानंतर पुखराज धारण करा.
वैदिक ज्योतिष
ज्योतिष तत्त्वे
वैदिक ज्योतिषशास्त्रात, प्रत्येक राशी चार नैसर्गिक तत्त्वांपैकी एकाशी संबंधित असते. प्रत्येक तत्त्व त्याच्या राशींचे मूळ व्यक्तिमत्त्व, स्वभाव आणि ऊर्जा घडवते.
अंग
अग्नी
अग्नि तत्त्वाच्या राशींमध्ये मेष, सिंह आणि धनु यांचा समावेश होतो. या तत्त्वाशी संबंधित लोक सहसा ऊर्जावान, आत्मविश्वासू आणि पुढाकार घेणारे असतात. त्यांच्यात उत्साह आणि नेतृत्वगुण भरपूर असतात. त्यांचा स्पष्ट स्वभाव ही त्यांची ताकद असते, पण कधी कधी ते घाईत निर्णय घेऊ शकतात.
अंग
पृथ्वी
पृथ्वी तत्त्वाच्या राशींमध्ये वृषभ, कन्या आणि मकर येतात. हे लोक व्यावहारिक, विश्वासार्ह आणि स्थिर स्वभावाचे असतात. त्यांना सुरक्षितता, मेहनत आणि प्रत्यक्ष परिणाम महत्त्वाचे वाटतात. सुरुवातीला ते थोडे अबोल वाटू शकतात, पण आतून ते खूप जबाबदार आणि निष्ठावान असतात.
अंग
वायू
वायु तत्त्वाच्या राशींमध्ये मिथुन, तूळ आणि कुंभ येतात. हे लोक विचारशील, जिज्ञासू आणि संवादकुशल असतात. त्यांना नवीन कल्पना, शिकणे आणि लोकांशी जोडलेले राहणे आवडते. विविधता आणि स्वातंत्र्य त्यांना प्रिय असते, पण कधी कधी अंतिम निर्णय घेण्यासाठी त्यांना वेळ लागतो.
अंग
जल
जल तत्त्वाच्या राशींमध्ये कर्क, वृश्चिक आणि मीन येतात. हे लोक संवेदनशील, अंतर्ज्ञानी आणि भावनांनी खोलवर जोडलेले असतात. नात्यांना ते खूप महत्त्व देतात आणि कमी शब्दांतही दुसऱ्यांच्या भावना समजू शकतात. त्यांची करुणा ही त्यांची मोठी ताकद असते, पण कधी कधी स्वतःचा भावनिक समतोल राखणेही त्यांच्यासाठी गरजेचे असते.
